Tarczyca pod kontrolą– objawy, diagnoza i terapia
Czym jest niedoczynność tarczycy?
Niedoczynność tarczycy jest zaburzeniem, w którym tarczyca produkuje za mało hormonów w stosunku do potrzeb organizmu.
Podwyższone stężenie hormonów tarczycy powoduje zmniejszenie uwalniania TSH przez przysadkę, a niedobór hormonów stymuluje produkcję TSH.
- Jest to najczęstsze zaburzenie czynności tarczycy, które dotyka około 5% dorosłych kobiet i 1% mężczyzn.
- Częstość niedoczynności tarczycy wzrasta z wiekiem (zwłaszcza u osób powyżej 60 rż.), choroba występuje również u ludzi młodych i dzieci
- Niedoczynność tarczycy w przebiegu choroby Hashimoto często występuje u członków rodziny.
Przyczyny niedoczynności tarczycy:
- Choroba Hashimoto – czyli przewlekłe autoimmunologiczne (limfocytowe) zapalenie tarczycy.
- Stan po operacyjnym usunięciu tarczycy – usunięcie całej tarczycy dochodzi do trwałej niedoczynności tarczycy
- Stan po leczeniu jodem promieniotwórczym
- Inne zapalenia tarczycy – w tych przypadkach niedoczynność tarczycy może być przemijająca
- Polekowa niedoczynność tarczycy
- Wtórną niedoczynność tarczycy w przebiegu chorób przysadki
Objawy:
Objawy niedoczynności tarczycy mogą mieć różne nasilenie, od łagodnego do bardzo ciężkiego.
- Uczucie ciągłego zimna – słaba tolerancja
- Zmęczenie/senność
- Depresja
- Zaburzenia pamięci
- Przyrost masy ciała
- Rzadsze oddawanie stolca i zaparcia
- Spowolnienie czynności serca, niskie ciśnienie tętnicze
- Sucha łuszcząca się blada skóra, suche włosy
- Zaburzenia miesiączkowania, niepłodność.
Diagnostyka:
- Ocena objawów klinicznych oraz wywiad medyczny.
- Badania krwi na poziom hormonów tarczycy (TSH, FT4).
- USG tarczycy – w przypadku rozpoznania niedoczynności tarczycy, aby ustalić przyczynę
Leczenie:
- Hormonalna terapia zastępcza – najczęściej stosowanym lekiem jest lewotyroksyna.
- Regularne przyjmowanie brakujących hormonów tarczycy prowadzi do normalizacji stężenia TSH oraz powrotu prawidłowego funkcjonowania organizmu.
- Lewotyroksynę należy przyjmować regularnie, najlepiej o tej samej porze, zwykle rano, koniecznie na czczo, około 30-60 min przed posiłkiem
- Regularne monitorowanie poziomu hormonów tarczycy w celu dostosowania dawki leku.
- Przeprowadza się kontrolne badania stężenia TSH, i na podstawie uzyskanego wyniku lekarz modyfikuje dawkę leku.
- Początkowo mogą być konieczne częstsze kontrole TSH (co ok. 6-12 tygodni).
- Po stabilnym wyrównaniu niedoczynności tarczycy kontrole TSH mogą być rzadsze (co 6-12 miesięcy).
Odpowiednia dieta podstawą skutecznej terapii:
Jedz regularnie posiłki z odpowiednią ilością:
- jodu
- żelaza
- selenu
- witaminy D
- białka
- wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3.
Podstawowe zasady diety odpowiedniej dla osób chorych na niedoczynność tarczycy:
Jedz 4-5 posiłków w ciągu dnia, w regularnych odstępach czasu co 3-4 godziny.Pierwszy posiłek zjedz 1-2 godzin po wstaniu z łóżka, ostatni około 3 godziny przed snem.
Jeśli lekarz zalecił Ci przyjmowanie leków – lewotyroksyny:
Przyjmij lek 30-60 minut przed pierwszym posiłkiem. Zapobiegaj ograniczeniu wchłaniania leku: przy pierwszym posiłku ogranicz kawę, sok grejpfrutowy oraz produkty sojowe.
Kluczowe elementy diety:
Warzywa i owoce: Spożywaj co najmniej 400 g warzyw i owoców dziennie, z przewagą warzyw. Dodawaj je do wszystkich posiłków, aby zwiększyć ich ilość w diecie.
Białko: Pamiętaj, że białko jest niezbędne do produkcji hormonów tarczycy. Włączaj je do każdego posiłku! Wybieraj:
-
- Chude gatunki mięs: kurczak, indyk
- Jaja
- Ryby
- Mleko i produkty mleczne do 3% tłuszczu: zwłaszcza fermentowane
- Nasiona roślin strączkowych: soczewica, ciecierzyca, fasola, groch, soja.
Uwaga! Duża ilość soi może ograniczać wchłanianie leku (lewotyroksyny). Skonsultuj się z lekarzem, jeśli przyjmujesz leki, i dostosuj się do zaleceń.
Błonnik: Przeciwdziałaj zaparciom, które często pojawiają się w niedoczynności tarczycy. Jedz regularnie:
-
- Warzywa
- Owoce
- Pełnoziarniste produkty zbożowe
- Nasiona roślin strączkowych
- Orzechy, nasiona i pestki
Ryby: Są bogatym źródłem selenu, jodu i witaminy D, kluczowych dla zdrowia tarczycy. Wprowadź do diety ryby minimum 1-2 razy w tygodniu. Wybieraj tłuste, morskie gatunki bogate w kwasy omega-3 (EPA i DHA), takie jak: łosoś, halibut, makrela, śledź, sardynki oraz tuńczyk.
Płyny: Pij około 2 litrów płynów dziennie, najlepiej wody (najlepiej wzbogaconej w jod) lub słabych naparów herbat
Warto zwrócić uwagę na:
Warzywa kapustne, soja i orzeszki ziemne – zawierają związki wolotwórcze (goitrogeny), które mogą wpływać na wchłanianie jodu.
Jeśli masz wystarczającą ilość jodu, nie musisz ich eliminować, ale:
- Nie jedz ich częściej niż 3-4 razy w tygodniu.
- Nie spożywaj ich w pierwszym posiłku po przyjęciu leku.
- Gotuj je w dużej ilości wody bez przykrycia – to zmniejsza zawartość związków antyodżywczych.
Pamiętaj:
Konsultacja z lekarzem: W przypadku przyjmowania leków, skonsultuj się z lekarzem, aby dostosować dietę do swoich indywidualnych potrzeb.
Różnorodność: Staraj się jeść różnorodne produkty, aby dostarczyć organizmowi wszystkich niezbędnych składników odżywczych.
Przy niedoczynności tarczycy unikaj:
- Bardzo niskokalorycznych diet.
- Niedoborów białka i kluczowych dla funkcjonowania tarczycy witamin i składników mineralnych.
Może to pogłębić chorobę!
Regularna aktywność fizyczna:
Wpływa korzystnie na organizm, przyspiesza metabolizm i wspomaga działanie hormonów tarczycy w komórkach całego ciała.
- Warto ćwiczyć co najmniej 3 razy w tygodniu przez minimum 30 minut lub do godziny.
- Sporty aerobowe w godzinach porannych, np. bieg, basen, rower, marsz.
- Unikaj ćwiczeń, które zmuszają do krótkiego, ale intensywnego wysiłku.
Źródło:
mp.pl/pacjent/endokrynologia/choroby/78406,niedoczynnosc-tarczycy
pacjent.gov.pl/aktualnosc/niedoczynnosc-tarczycy-jak-z-nia-zyc
