Udar słoneczny i udar cieplny to poważne zagrożenia dla zdrowia, które mogą prowadzić do niebezpiecznych powikłań, a nawet śmierci. Zrozumienie różnic między tymi stanami, objawów, profilaktyki i postępowania w nagłych wypadkach jest kluczowe dla ochrony zdrowia i życia.
Udar Słoneczny (Porażenie słoneczne)
Udar słoneczny, zwany również porażeniem słonecznym, to stan spowodowany długotrwałym przegrzaniem organizmu w wyniku nadmiernej ekspozycji na bezpośrednie promieniowanie słoneczne, szczególnie w okolicy głowy i karku. Ciało nie radzi sobie z odprowadzaniem nadmiaru ciepła, co prowadzi do przegrzania mózgu i innych narządów.
Przyczyny:
- Długotrwałe przebywanie na słońcu bez odpowiedniej ochrony.
- Brak nawodnienia.
- Intensywny wysiłek fizyczny w wysokiej temperaturze.
- Jasna karnacja skóry (większa podatność na oparzenia słoneczne).
Objawy:
- Silny ból głowy (często pulsujący).
- Zawroty głowy i omdlenia.
- Nudności i wymioty.
- Wysoka temperatura ciała (powyżej 38°C).
- Osłabienie, senność, dezorientacja.
- Czerwona, gorąca i sucha skóra (zwłaszcza na głowie i szyi).
- Szybkie tętno.
- Drgawki (w ciężkich przypadkach).
Pierwsza pomoc:
- Przenieś poszkodowanego w chłodne, zacienione miejsce.
- Zdejmij zbędną odzież.
- Okładaj ciało chłodnymi kompresami (mokre ręczniki, lód owinięty w ręcznik), skupiając się na głowie, szyi i klatce piersiowej.
- Podawaj chłodne płyny do picia (woda, elektrolity – jeśli poszkodowany jest przytomny i nie ma wymiotów).
- Monitoruj temperaturę ciała i oddychanie.
- Natychmiast wezwij pogotowie ratunkowe (numer 112), jeśli:
-
- Poszkodowany traci przytomność.
- Występują drgawki.
- Objawy nasilają się.
- Temperatura ciała jest bardzo wysoka.
Udar Cieplny (Przegrzanie Organizmu)
Co to jest? Udar cieplny to najpoważniejsza forma przegrzania organizmu. Występuje, gdy mechanizmy termoregulacji zawodzą, a temperatura ciała drastycznie wzrasta, prowadząc do uszkodzenia narządów wewnętrznych.
Przyczyny:
- Długotrwała ekspozycja na wysokie temperatury.
- Intensywny wysiłek fizyczny w upale.
- Odwodnienie.
- Choroby przewlekłe (np. choroby serca, nadciśnienie).
- Zażywanie niektórych leków.
Objawy:
- Bardzo wysoka temperatura ciała (powyżej 40°C).
- Silny ból głowy i zawroty głowy.
- Szybkie i płytkie oddychanie.
- Przyspieszone tętno.
- Nudności, wymioty, biegunka.
- Dezorientacja, omamy, utrata przytomności.
- Skóra może być gorąca i sucha, lub wilgotna i lepka.
- Drgawki.
- Utrata przytomności.
Pierwsza pomoc:
- Natychmiast wezwij pogotowie ratunkowe (numer 112)! Udar cieplny jest stanem zagrażającym życiu.
- Przenieś poszkodowanego w chłodne miejsce.
- Zdejmij zbędną odzież.
- Schładzaj ciało zimną wodą (kąpiel, prysznic, okłady z lodu owiniętego w ręcznik) – skupiając się na szyi, pachwinach i okolicach nadgarstków. Unikaj gwałtownego schładzania.
- Podawaj chłodne płyny do picia (jeśli poszkodowany jest przytomny i nie ma wymiotów).
- Utrzymuj poszkodowanego w pozycji leżącej z uniesionymi nogami.
Profilaktyka – Jak uniknąć udaru słonecznego i cieplnego?
- Unikaj przebywania na słońcu w godzinach największego nasłonecznienia (10:00-16:00).
- Stosuj kremy z filtrem UV o wysokim współczynniku ochrony (SPF 30 lub wyższy).
- Noś lekką, przewiewną odzież i nakrycie głowy (kapelusz, czapka).
- Pij dużo płynów, zwłaszcza wody, nawet jeśli nie odczuwasz pragnienia. Unikaj alkoholu i napojów kofeinowych.
- Regularnie sprawdzaj temperaturę ciała, szczególnie u osób starszych i dzieci.
- Unikaj intensywnego wysiłku fizycznego w czasie upałów.
- Zwracaj uwagę na objawy przegrzania i reaguj natychmiast.
- Aklimatyzuj się stopniowo do wysokich temperatur.
- Zadbaj o odpowiednią wentylację pomieszczeń.
Pamiętaj!
Udar słoneczny i udar cieplny to poważne zagrożenia, ale odpowiednia profilaktyka i szybka reakcja w przypadku wystąpienia objawów mogą zapobiec poważnym powikłaniom, a nawet uratować życie. W przypadku podejrzenia udaru cieplnego natychmiast wezwij pogotowie ratunkowe!
Źródło:
mp.pl/pacjent/pierwsza_pomoc/354946,udar-sloneczny-i-udar-cieplny
